Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon

Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon
03.01.2021
40

Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon

Mikroplar hemen hemen her türlü ortamda bulunur. Birçok mikrobun varlığı hastalık gibi istenmeyen sonuçlara neden olur. Bu nedenle, zararlı faaliyetlerini en aza indirmek veya tamamen geçersiz kılmak için mikropları öldürmek veya büyümelerini engellemek zorunludur. Dezenfeksiyon ve sterilizasyon, enfeksiyon kontrolü tartışılırken çok kullanılan iki terimdir.

Cansız nesnelerden ve yüzeylerdenzararlı mikroorganizmaları yok etme veya azaltma işlemine dezenfeksiyon adı verilir. Sterilizasyon ise yalnızca zararlı olanları değil tüm mikroorganizmaları öldürme işlemidir. Dezenfeksiyon ve sterilizasyon arasındaki temel fark budur.

Dezenfeksiyon

Dezenfeksiyon ve sterilizasyon her ikisi de arındırma işlemidir. Sterilizasyonyüzeylerde, sıvılarda, ilaçta veya biyolojik kültür ortamı gibi bileşiklerde bulunan çeşitli organizmaların sporlarını (özel üreme hücreleri) da yok eder. Bu aşırı dekontaminasyon formlarına ameliyat gibi kritik zamanlarda veya endüstriyel, laboratuvar veya hastane gibi ortamlarda ihtiyaç duyulur.

Dezenfeksiyon çoğunlukla yüzeyleri ve havayı temizlemek için kullanılır. Sterilizasyon ise çoğunluklagıda, ilaç ve cerrahi aletlerin temizliği için kullanılır. Dezenfeksiyonun günlük yaşamda kullanılması daha pratiktir.

Dezenfeksiyon genellikle dezenfektanlar (kimyasallar) kullanılarak gerçekleştirilir. Bazı dezenfektanlar çok etkili olabilir ve geniş bir spektruma (çok çeşitli mikroorganizmayı yok etme kabiliyetine) sahip olabilir. Toksik olmayan, kullanımı kolay ve ucuz dezenfektanlar ise dar bir spektruma sahiptir.

Sterilizasyon üç yöntemle yapılabilir; fiziksel, kimyasal ve fizyo kimyasal. Fiziksel yöntem ısı, radyasyon ve filtrasyonu içerir. Kimyasal yöntemler sıvı ve gaz halindeki kimyasallarınkullanımını içerir. Fizyo kimyasal, fiziksel ve kimyasal yöntemin bir kombinasyonudur.

Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon Arasındaki Farklar

Dezenfeksiyon sterilizasyon demek değildir. Sterilizasyon cansız ortamdaki patojen olan ya da olmayan tüm mikroorganizmaların yok edilmesidir. Sağlıklı olduğu halde mikrop taşıyanların çokluğu ve bulaşıcı hastalıkların belirsiz biçimlerinin sıklığı nedeniyle dezenfeksiyonun etkisi kısıtlıdır.

Dezenfeksiyon yöntemiyle dezenfekte edilecek madde bulunan hastalık yapıcı ve zarar verici mikroorganizmalar hedef alınır. Sterilizasyonda ise maddede bulunan hastalık yapan veya yapmayan tüm mikroorganizmaların öldürülmesi hedeflenmektedir. Dezenfektanlar kısa sürede bakteri sporlarına etkili değildir. Oysa sterilizasyonda sporlar dahil hastalık yapan veya yapmayan tüm mikroorganizmalar yok edilir.

Dezenfeksiyon Yöntemleri

Dezenfeksiyon genellikle dezenfektanlar (kimyasallar) kullanılarak gerçekleştirilir. Bazı dezenfektanlar çok etkili olabilir ve geniş bir spektruma sahip olabilir (çok çeşitli mikroorganizmayı yok etme yeteneğine sahiptir), diğerleri ise dar bir spektruma sahip olabilir ancak kullanımı kolay olabilir, toksik olmayan veya ucuz olabilir.

Hava dezenfektanları; Yaşayabilir enfeksiyöz mikroorganizmaların sayısının önemli ölçüde azaltılmasını sağlamak için havadaki yeterli bir konsantrasyonda bir aerosol veya buhar olarak dağıtılır. Genellikle kullanılan kimyasallar propilen glikol ve trietilen glikoldür.

Alkoller; Yüksek konsantrasyon, HIV, hepatit B ve hepatit C gibi virüsleri etkili bir şekilde etkisiz hale getirebilir. Kimyasallar genellikle etanol veya izopropanol içerir. Ev ortamında kullanımı güvenli ve ucuzdur, yanıcı maddelerin olduğu ortamlarda kullanımına dikkat edilmelidir.

Aldehitler; Sporlar ve mantarlar üzerinde de biraz etkilidir. Kimyasallar – formaldehit ve glutaraldehit.

Oksitleyici Maddeler; Mikroorganizmanın çökmesine neden olur. Klor ve oksijen güçlü oksitleyicilerdir. Örnek olarak ev ortamında kullanılan çamaşır suları verilebilir. Çamaşır suyu (sodyum hipoklorit çözeltisi) aslında en uygun maliyetli ev dezenfektanıdır. Evlerimizde tuvaletleri, drenajları, yüzeyleri, yüzme havuzunu temizlemek için kullanılır.

Dezenfeksiyon

Sterilizasyon Yöntemleri

Buhar; Sterilite elde etmek için, 121 ° C’de (250 ° F) en az 15 dakika veya 134 ° C’de (273 ° F) 3 dakika tutma süresi gereklidir. Otoklav yöntemi tüm mantarları, bakterileri, virüsleri ve ayrıca bakteri sporlarını etkisiz hale getirir. Yiyecekleri basınçlı pişirme yöntemi o kadar kapsamlı olmasa da buhar sterilizasyonudur.

Isıtma; Isıtma altında alev, yakma, suda kaynama, tindalizasyon, kuru ısı uygulanabilir. Bu yöntemler cam, metal gibi nesnelerdeki mikroorganizmaları etkisiz hale getirir ve öldürür. 15 dakika suda kaynatmak virüsleri etkisiz hale getirir ve çoğu vejetatif bakterileri öldürür. Ancak sporlar üzerinde hiçbir etkisi yoktur.

Kimyasal sterilizasyo; Etilen oksit, Ozon, Çamaşır Suyu, Glutaraldehit ve Formaldehit, Ftalaldehit, Hidrojen Peroksit, Kuru sterilizasyon işlemi, Perasetik asit ve Gümüş gibi kimyasallar çeşitli derecelerde kullanılır. Isı nedeniyle hasar görebilen biyolojik malzemeler, fiber optik, elektronik ve plastik ürünlerde kimyasal sterilizasyon uygulanabilir.

Dezenfeksiyon ve sterilizasyon uygulamaları farklı uygulamalardır ve kesinlikle bilinçli, eğitimli kişiler tarafından yapılmalıdır. Dezenfeksiyon ve sterilizasyonun her ikisi de dekontaminasyon işlemidir. Dezenfeksiyon cansız nesnelerden ve yüzeylerden zararlı mikroorganizmaları ortadan kaldırma veya azaltma işlemidir ancak sterilizasyon tüm mikroorganizmaları öldürme işlemidir.

Whatsapp
Engin Dursun
Engin Dursun
Merhaba ?
Size nasıl yardımcı olabiliriz?